14.7 C
Los Angeles
May 23, 2022
DailyNews – MK
Maqedoni

Prej sivjet komunat do të disponojnë me më shumë para, por do të ketë edhe disiplinë dhe llogaridhënie më të madhe financiare

Shkup, 15 janar – Nga ky vit komunat do të marrin më shumë para me çka duhet të bëhen financiarisht më stabil dhe në këtë mënyrë të ofrojnë shërbime më të mira dhe më efikase për qytetarët. Me reformën për avancimin e decentralizimit fiskal është paraparë që gradualisht deri në vitin 2024 komunat të marrin më shumë të ardhura nga tatimi personal dhe nga norma e dotacionit nga TVSH-ja.

Më saktë, të tashmet  tre për qind e të ardhurave të parashikuara për komunat në bazë të tatimit mbi të ardhurat personale duhet të rritet deri në gjashtë për qind në vitin 2024, ndërsa shkalla e dotacionit nga TVSH-ja nga 4.5 për qind të tanishme në gjashtë për qind në vitin 2024.

Rritja e të ardhurave nga tatimi mbi të ardhurat personale do të jetë graduale. Konkretisht, këtë vit ajo përqindje do të jetë katër, vitin e ardhshëm pesë për qind dhe në vitin 2024 do të arrijë në gjashtë për qind.

Rritje graduale do të ketë edhe tek norma e dotacionit të TVSH-së në mënyrë që të jetë pesë për qind këtë vit, 5.5 për qind në 2023 dhe gjashtë për qind në vitin 2024.

Të dhënat tregojnë se nga viti 2005 deri në vitin 2019, mjetet për komunat janë rritur nga 5,9 miliardë denarë në 37 miliardë denarë. Tani, sipas ligjit, komunat marrin 2,8 miliardë denarë përmes granteve të TVSH-së dhe tatimit në të ardhura personale, ndërsa reforma për promovimin e decentralizimit fiskal parasheh që këto mjete të rriten gati dy herë, në 5,2 miliardë denarë në vitin 2024.

Fondi për performanca (sukses) dhe Fondi i barazimit

Mjetet do të sistemohen në tre fonde, përkatësisht në Fondin bazë që do të shkojë 4.5 për qind e tatimit mbi vlerën e shtuar të mbledhur të realizuar në vitin fiskal paraprak, si dhe në Fondin e performancës dhe Fondin e barazimit ku 0.75 për qind e tatimit mbi vlerën e shtuar të mbledhur në vitin e kaluar fiskal.

Komunat të cilat do të kenë rezultate pozitive dhe realizim më të lartë të të hyrave vetanake do të marrin më shumë mjete nga Fondi i performancës, ndërsa ato që kanë të hyra më të ulëta për shkak të kapacitetit të kufizuar të burimeve dhe kanë treguar rezultate të mira në mbledhjen e të hyrave vetanake, do të marrin mjete nga Fondi i barazimit.

Sivjet kur duhet të fillojë rritja graduale e mjeteve, në Fondin e performancës dhe në Fondin e barazimit do të ndahen përkatësisht 0.25 për qind, ndërsa në Fondin Bazë 4.5 për qind. Tashmë në vitin 2023, kur të ardhurat nga TVSH-ja pritet të rriten në 5.5 për qind të tatimit mbi vlerën e shtuar të mbledhur në vitin e kaluar fiskal, 0.5 për qind do t’i akordohen Fondit të performancës dhe Fondit të barazimit dhe Fondit bazë mbetet 4.5 për qind.

Instrumente të reja për disiplinë më të madhe financiare

Me reformën për avancimin e decentralizimit fiskal pritet të rrisë disiplinën financiare dhe të reduktojë dhe riprogramojë detyrimet e papaguara.

Komunat do të kenë mundësinë e konsolidimit financiar nëpërmjet një obligacioni strukturor 10-vjeçar të emetuar nga Ministria e Financave. Është një nga tre instrumentet që do të kenë në dispozicion komunat në rast të paqëndrueshmërisë financiare, që rregullohet me Projektligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për financimin e njësive të vetëqeverisjes lokale. Gjithashtu, bashkitë do të kenë në dispozicion edhe dy instrumente të tjera – një kredi me kusht, e cila gjithashtu do të lëshohet nga Ministria e Financave me kohëzgjatje 10-vjeçare, si dhe një obligacion komunal pa interes me afat të matur deri në 10 vite. Obligacioni komunal pa interes do të emetohet pas nxjerrjes së aktit për miratimin e emetimit të letrave me vlerë nga Komisioni për letrat me vlerë.

Për shfrytëzimin e njërit prej instrumenteve, komuna do të paraqesë kërkesë në Ministrinë e Financave bazuar në Planin e masave për tejkalimin e destabilitetit financiar. Kërkesa do të përmbajë të dhëna për sasinë e kërkuar të fondeve dhe mundësinë e përdorimit të njërit prej instrumenteve.

Kundrejt obligimit të deritanishëm, kryetari i komunës të shpall jostabilitet financiar, tani paqëndrueshmëria financiare ndodh me fuqinë e ligjit në ditën e përmbushjes së njërit prej kushteve të parapara në Ligj, pa pritur vendimin e kryetarit të komunës.

Menjëherë pas fillimit të jostabilitetit financiare, Këshilli i komunës, me propozim të kryetarit të komunës, miraton Planin e masave për tejkalimin e paqëndrueshmërisë financiare. Masat përfshijnë kufizime ndaj kryetarit të komunës në lidhje me përdorimin e mjeteve komunale në disa baza me qëllim shfrytëzimin racional të mjeteve dhe tejkalimin e paqëndrueshmërisë financiare. Plani publikohet në mënyrë transparente në ueb faqen e komunës me qëllim të informimit të publikut të gjerë, ndërsa Ministria e Financave monitoron zbatimin e masave të Planit.

Me forcimin e përgjegjësisë fiskale të komunave, pritet të rritet transparenca në funksionimin e tyre. Më saktësisht, ata do të detyrohen të publikojnë të dhënat financiare në ueb-faqet e tyre dhe paralajmërohet shtim i kontrollit nga inspektimi financiar.

Avancimi i decentralizimit fiskal është në përputhje me Kartën Evropiane të Vetëqeverisjes Lokale të Këshillit të Evropës (1985) e cila u pranua nga Deklarata dhe u ratifikua nga Parlamenti ynë në vitin 1997.

Decentralizimi zyrtarisht filloi nga 1 korriku i vitit 2005, në përputhje me Ligjin për Vetëqeverisjen Lokale të miratuar në vitin 2002. Ligji për financimin e njësive të vetëqeverisjes lokale, i miratuar në vitin 2004, rregullon funksionimin financiar të komunave, si dhe qasjen në faza të decentralizimit fiskal. Faza e dytë e procesit të decentralizimit fiskal filloi më 1 korrik 2007 me vlerësimin e komunave për hyrjen në fazën e dytë.

Related posts

Kuvendi do ta vazhdojë mbledhjen e 57-të

admin

LSM: Qeveria të qëndrojë pranë punëtorëve dhe të japë atë që kërkojnë

admin

Grupet e punës të Maqedonisë dhe Bullgarisë biseduan për furnizimin me gaz natyror

admin